Nghiên cứu trao đổi

Làn sóng tái cấu trúc sản xuất, gia tăng cạnh tranh thương mại và xung đột địa chính trị đang đặt chuỗi cung ứng toàn cầu trước những chuyển dịch sâu sắc. Trong bối cảnh các tập đoàn đa quốc gia ráo riết đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm những "bến đỗ" mới, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng với cơ hội vàng để gia tăng vị thế trên bản đồ kinh tế khu vực cũng như thế giới.

Quang cảnh Diễn đàn "Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam".

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Hà Khắc Minh - Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp nhấn mạnh, chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ trước tác động của biến động địa chính trị, xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và các rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
​Dù làn sóng dịch chuyển này mở ra cơ hội lớn cho Việt Nam trong thu hút vốn đầu tư và mở rộng thị trường, song TS. Hà Khắc Minh cũng cho rằng, thách thức đặt ra là không nhỏ. Doanh nghiệp nội địa buộc phải chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tổng Biên tập Tạp chí Tài chính Doanh nghiệp Hà Khắc Minh phát biểu đề dẫn tại phiên khai mạc Diễn đàn.

Sự kiện đi sâu phân tích bức tranh toàn cảnh, đánh giá năng lực cạnh tranh quốc gia, đồng thời đề xuất những giải pháp then chốt nhằm thúc đẩy doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực sản xuất, tăng cường liên kết và hội nhập sâu rộng.
​Từ tư duy thu hút FDI đến chiến lược tự lực tự cường
​Đánh giá về bức tranh đầu tư, ThS. Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế thuộc Viện Nghiên cứu chính sách và chiến lược (Bộ Tài chính), nhận định Việt Nam vẫn duy trì sức hút mạnh mẽ đối với dòng vốn FDI, đặc biệt từ các quốc gia như Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc. ​Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh đây là thời điểm then chốt để Việt Nam chuyển hướng chiến lược: từ thu hút FDI theo chiều rộng sang chuyển sang lựa chọn có chọn lọc.
Ưu tiên hàng đầu cần dành cho các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo có khả năng kết nối và dẫn dắt doanh nghiệp nội địa. Bên cạnh đó, bài toán đặt ra là phải tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, củng cố sức mạnh của khối doanh nghiệp tư nhân, hoàn thiện hạ tầng số, logistics và năng lượng. Đồng thời, việc chủ động quản lý rủi ro xuất xứ, tăng cường phòng vệ thương mại và đa dạng hóa thị trường sẽ là "lá chắn" vững chắc cho hệ sinh thái sản xuất trong nước trước những biến động bên ngoài.
​Đòn bẩy chính sách thuế: Lấy doanh nghiệp Việt làm trung tâm
​Nhìn nhận từ góc độ quản lý tài chính, bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cho rằng chính sách thuế cần một bước chuyển mình vượt bậc. Trọng tâm nên dịch chuyển từ mục tiêu "thu hút đầu tư" thuần túy sang "nâng cấp năng lực doanh nghiệp Việt". Hệ thống ưu đãi thuế mới cần được xây dựng xoay quanh chuỗi giá trị từ công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D), nhân lực cho đến thị trường toàn cầu, gắn liền với các tiêu chí đầu ra đo lường được. ​Cụ thể, hàng loạt đề xuất chính sách mang tính đột phá đã được đưa ra nhằm giải phóng dòng tiền và tạo động lực đầu tư cho doanh nghiệp: ​Khấu hao nhanh công nghệ đột phá, cho phép khấu hao nhanh tối đa 2 lần đối với thiết bị tự động hóa, robot, trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ xanh. ​Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp: Áp dụng mức thuế suất ưu đãi 10-12% hoặc giảm thuế trên phần doanh thu tăng thêm cho các doanh nghiệp trong nước đáp ứng được tiêu chuẩn cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia. 
​Đổi mới tiêu chí ưu đãi công nghiệp hỗ trợ
Chuyển từ ưu đãi theo danh mục sản phẩm sang căn cứ vào tiêu chí kỹ thuật, tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cung ứng thực tế, đặc biệt trong các ngành mũi nhọn như bán dẫn, ô tô và cơ khí. ​Cải cách thủ tục và miễn giảm thuế: Nghiên cứu áp dụng cơ chế hoàn thuế tự động dựa trên mức độ tuân thủ, xem xét cơ chế không thu/không hoàn đối với máy móc dự án trọng điểm. Đồng thời, mở rộng miễn, giảm thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, thiết bị AI, máy móc tự động hóa và thiết bị kiểm thử mà thị trường trong nước chưa thể sản xuất.
​Chuyển hóa cơ hội thành những đơn hàng thực chiến

​Dưới góc nhìn thương trường, ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO, khẳng định xu hướng đa dạng hóa nguồn cung của các nhà mua hàng quốc tế đang mở ra cánh cửa rất lớn. Tuy nhiên, mọi cơ hội trên lý thuyết chỉ thực sự mang lại giá trị khi được cụ thể hóa thành các đơn hàng xuất khẩu thực tế. ​Để nâng cao sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp thương mại xuất khẩu trong nước, chính sách thuế đặc biệt là thuế giá trị gia tăng cần được hoàn thiện theo hướng linh hoạt và hỗ trợ tối đa. Đáng chú ý, Việt Nam đang sở hữu thế mạnh vượt trội ở các nhóm ngành như nông sản, gia vị, trái cây tươi/chế biến, vật liệu xây dựng và hàng tiêu dùng. Việc tập trung nguồn lực để "săn" và chốt các đơn hàng lớn ở các phân khúc chiến lược này sẽ là chìa khóa vàng giúp doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế và cất cánh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hoàng Tâm