Văn hoá truyền thống

TÌM VỀ CỘI NGUỒN DÂN TỘC – HÀNH TRÌNH TỪ HUYỀN THOẠI ĐẾN NIỀM TIN

Thứ năm , 23/04/2026 | 12:40 GMT+7

Trong tâm thức người Việt, hành trình tìm về cội nguồn không chỉ là sự trở lại với lịch sử, mà còn là hành trình trở về với chính mình. Từ những huyền tích Lạc Long Quân – Âu Cơ, đến dấu ấn các vua Hùng dựng nước, tất cả đã kết tinh thành một mạch nguồn văn hóa – tinh thần bền bỉ, nuôi dưỡng ý chí và bản lĩnh dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử. Hướng đến ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, năm Bính Ngọ 2026, Tạp chí Tinh hoa Đất Việt trân trọng giới thiệu bài viết của độc giả Hoàng Linh Giang- một người con xa xứ, hiện đang sinh sống tại Houston, Texas, Hoa Kỳ

DẤU ẤN HUYỀN THOẠI TRONG DÒNG CHẢY LỊCH SỬ
Có những câu chuyện, dù chưa thể kiểm chứng bằng sử liệu hiện đại, nhưng lại sống mãi trong tâm thức dân tộc như một phần không thể tách rời của lịch sử. Đó là truyền thuyết về Lạc Long Quân và Âu Cơ – biểu tượng thiêng liêng của nguồn gốc “con Rồng cháu Tiên”.
Theo truyền thuyết dân gian và các thư tịch cổ, Lạc Long Quân - giống nòi Rồng ở biển cả, kết duyên cùng Âu Cơ - tiên nữ nơi non cao, sinh ra bọc trăm trứng, nở thành trăm người con. Từ đó, năm mươi người con theo cha xuống biển, năm mươi người con theo mẹ lên núi, mở ra sự phân bố cộng đồng người Việt cổ trên khắp dải đất hình chữ S.
Dù mang màu sắc huyền thoại, câu chuyện ấy không chỉ lý giải nguồn gốc dân tộc, mà còn hàm chứa triết lý sâu xa về sự hòa hợp âm dương, về tinh thần đoàn kết và ý thức cộng đồng – những giá trị đã theo suốt chiều dài lịch sử Việt Nam.
Nhiều tài liệu dân gian và dã sử cũng nhắc tới Kinh Dương Vương – được tôn vinh là thủy tổ dân tộc, cùng các lớp nhân vật như Thần Nông, Đế Minh… Đây là những hình tượng mang tính biểu trưng, phản ánh nhận thức sơ khai của người Việt cổ về cội nguồn và quá trình hình thành giống nòi. Các nhà nghiên cứu hiện đại cho rằng, cần nhìn nhận những yếu tố này trong bối cảnh văn hóa – tín ngưỡng, hơn là xem như các dữ kiện lịch sử chính xác.

Ông Hoàng Linh Giang - tác giả bài viết hiện đang sinh sống tại TP. Houston, Texas, Hoa Kỳ

THỜI ĐẠI HÙNG VƯƠNG – DẤU MỐC KHỞI NGUỒN QUỐC GIA
Từ truyền thuyết bước vào dòng chảy lịch sử, thời đại Hùng Vương được xem là giai đoạn mở đầu cho nhà nước sơ khai Văn Lang – quốc gia đầu tiên của người Việt. Trung tâm đặt tại Phong Châu (nay thuộc Phú Thọ), với hệ thống tổ chức xã hội gồm Lạc hầu, Lạc tướng, phản ánh bước phát triển ban đầu của một cộng đồng có tổ chức.
Dù các mốc niên đại cụ thể vẫn còn nhiều tranh luận trong giới sử học, song không thể phủ nhận rằng thời đại Hùng Vương đã trở thành biểu tượng của thời kỳ dựng nước. Đó là thời kỳ người Việt cổ hình thành nền văn minh lúa nước, biết trồng trọt, chăn nuôi, dệt vải, tạo dựng đời sống ổn định và từng bước mở rộng lãnh thổ.
Những địa danh gắn với truyền thuyết như núi Nghĩa Lĩnh, sông Đà, vùng đất trung du Bắc Bộ… vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích văn hóa, được nhân dân gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không chỉ là không gian địa lý, đó còn là không gian tâm linh – nơi kết nối quá khứ với hiện tại.
Một câu ca dao quen thuộc đã đi cùng năm tháng: “Dù ai đi ngược về xuôi/Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba”
Hai câu thơ mộc mạc ấy đã trở thành lời nhắc nhở sâu sắc về đạo lý “uống nước nhớ nguồn” – một giá trị cốt lõi trong văn hóa Việt Nam.

Rước kiệu về Đền Hùng (Ảnh: MXH)

GIỖ TỔ HÙNG VƯƠNG – ĐIỂM TỰA TINH THẦN DÂN TỘC
Trải qua bao triều đại, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương vẫn được gìn giữ và phát triển như một sợi chỉ đỏ xuyên suốt lịch sử dân tộc. Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương – mùng 10 tháng 3 âm lịch – đã được xác lập là Quốc lễ, trở thành dịp để toàn dân tưởng nhớ công lao dựng nước của các bậc tiền nhân.
Không chỉ là một nghi lễ mang tính truyền thống, Giỗ Tổ Hùng Vương còn là biểu tượng của sự cố kết cộng đồng; đi khắp năm châu bốn bể, có lẽ chỉ Việt Nam mới có chung một ngày Giỗ Tổ. Từ miền núi đến đồng bằng, từ trong nước đến cộng đồng người Việt ở nước ngoài, tất cả đều hướng về Đất Tổ như một điểm tựa tinh thần thiêng liêng.
Năm 2012, tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Sự kiện này không chỉ khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của Việt Nam, mà còn góp phần lan tỏa bản sắc dân tộc ra thế giới.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi xã hội không ngừng biến đổi, thì những giá trị truyền thống ấy càng trở nên quan trọng. Bởi đó chính là nền tảng để mỗi người Việt giữ vững bản sắc, định hình bản lĩnh trong quá trình hội nhập.

Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba

TỪ CỘI NGUỒN – HUN ĐÚC KHÁT VỌNG TƯƠNG LAI
Lịch sử Việt Nam là một hành trình dài của ý chí và nghị lực. Từ những ngày đầu dựng nước, qua hàng nghìn năm chống giặc ngoại xâm, đến công cuộc xây dựng và phát triển đất nước hôm nay – tất cả đều được nuôi dưỡng từ một cội nguồn chung.
Ngày nay, với hơn trăm triệu dân trong nước và hàng triệu người Việt sinh sống, làm việc trên khắp thế giới, dân tộc Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Những thành tựu trong khoa học, giáo dục, kinh tế… là minh chứng cho sức sống bền bỉ và khả năng thích ứng mạnh mẽ của con người Việt Nam.
Tuy nhiên, trong hành trình hướng tới tương lai, việc giữ gìn và phát huy giá trị truyền thống vẫn là nhiệm vụ không thể thiếu. Bởi như cha ông ta đã đúc kết: “Cây có gốc mới nở ngành xanh ngọn/Nước có nguồn mới bể cả sông sâu”
Tìm về cội nguồn không phải để hoài niệm, mà để hiểu rõ hơn mình là ai, từ đó có thêm niềm tin và động lực để bước tiếp. Đó là hành trình của tri thức, của văn hóa, và cũng là hành trình của trái tim.
CHÚT LẮNG LÒNG...
Từ những huyền thoại xa xưa đến hiện thực hôm nay, cội nguồn dân tộc Việt Nam vẫn luôn hiện hữu như một mạch ngầm bền bỉ, chảy trong mỗi con người. Dẫu thời gian có trôi, dẫu thế giới có đổi thay, thì tinh thần “con Rồng cháu Tiên” vẫn là sợi dây vô hình gắn kết hàng triệu trái tim Việt.
Và có lẽ, chính từ mạch nguồn ấy, tin tưởng rằng dân tộc Việt Nam sẽ tiếp tục vững vàng tiến bước – không chỉ để gìn giữ những giá trị đã có, mà còn để viết tiếp những trang sử mới, rạng rỡ hơn trong tương lai.
Ở một phương trời xa, nơi đất Mỹ cách nửa vòng trái đất, tôi cũng như bao người con đất Việt xa xứ, đã rời quê hương mấy chục năm, nhưng mỗi độ tháng Ba âm lịch về, lòng lại lặng đi trong nỗi nhớ Đất Tổ. Tôi luôn tự răn mình và nhắc nhở con cháu mình nói tiếng Việt, kể chuyện Lạc Hồng, và tự nhắc nhau sống sao cho xứng đáng với lời căn dặn của Hồ Chí Minh: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước…” — như một lời thề thiêng liêng, nối dài mạch nguồn dân tộc qua mọi không gian và thời gian.
Nhân ngày Quốc tổ, xin được gửi về quê hương bài thơ:
“Tôi vẫn mơ ngày mai trời lại sáng
cho Đại Việt quê hương chan chứa ánh bình minh,
bừng sức sống vẹn niềm tin Dân tộc
Tổ quốc, Giang sơn luôn ngóng đợi
Khắp năm châu bốn biển hẹn nhau về
Dựng tình đời, xây đẹp cả tình quê
Hoa đời nở mừng: GIANG SƠN MỞ HỘI.”

Ông Hoành Linh Giang cùng người thân và hàng xóm của mình tại Mỹ

HOÀNG LINH GIANG

Bình luận

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

                      
                         PHÙNG XÁ TRI ÂN ĐỨC TỔ NGHỀ – KẾT TINH TRUYỀN THỐNG, MỞ HƯỚNG TƯƠNG LAI
                      Trong dòng chảy bền bỉ của một làng nghề gần trăm năm tuổi, mỗi dịp tri ân Tổ nghề không chỉ là sự trở về với cội nguồn, mà còn là điểm...

                         FESTIVAL MÙA XUÂN BẮC HÀ 2026: 
                          Căn cứ Kế hoạch số 09/KH-UBND của UBND xã Bắc Hà, từ ngày 20/02 đến ngày 08/03/2026, "Cao nguyên trắng" Bắc Hà sẽ trở thành tâm...

                          Đi chùa đầu Xuân  - Nét đẹp văn hóa cần được gìn giữ trong kỷ nguyên mới
                      Trong tiết trời ấm áp của những ngày đầu năm mới, khi đất trời chuyển mình từ đông sang xuân, lòng người cũng hướng về những giá trị an lành...

                         DẤU ẤN NGƯỜI “CẦM LÁI” HỘI ĐỒNG HỌ PHẠM VIỆT NAM TRONG LỄ KHAI XUÂN BÍNH NGỌ - 2026
                          Ngày 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ, tại Đình Ngoại, Phường Thanh Liệt, Hà Nội – không gian văn hóa tâm linh giàu trầm tích...

                         AN HƯNG TỔ CHỨC LỄ KHAI BÚT XUÂN BÍNH NGỌ 2026 VÀ PHÁT ĐỘNG PHONG TRÀO XÂY DỰNG QUỸ KHUYẾN HỌC,  KHUYẾN TÀI
                      Chiều ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ tức ngày 28/02/2026, tại Di tích lịch sử cấp Quốc gia Đền thờ Tiến sĩ, nhà thơ yêu nước Lê Khắc...