Văn hoá phát triển

ĐOÀN XÁ: TỪ CUỘC "VƯỢT RÀO" ĐÊM TRĂNG ĐẾN CHIẾC CHÌA KHÓA VÀNG CỦA NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Thứ tư , 22/04/2026 | 15:41 GMT+7

Nửa thế kỷ đã trôi qua, mảnh đất Đoàn Xá xưa (nay là xã Kiến Hải, TP. Hải Phòng) đã khoác lên mình diện mạo mới trù phú, hiện đại. Thế nhưng, trong ký ức của người dân nơi đây, những năm tháng "đói cơm, rách áo" và cuộc họp định mệnh năm 1977 vẫn vẹn nguyên giá trị như một bản hùng ca về lòng dân và ý Đảng.

Những bước chân rời làng và nỗi đau trên cánh đồng chết

Sau đại thắng mùa Xuân 1975, đất nước thống nhất nhưng bước vào thời kỳ kinh tế cực kỳ khó khăn. Thực hiện chủ trương đưa nông nghiệp tiến nhanh lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, hai hợp tác xã (HTX) Tiến Lập và Đoan Xá được sáp nhập.
Sự cộng dồn của hai đơn vị vốn đã yếu kém tạo nên một bộ máy cồng kềnh, trì trệ. Những năm 1977 - 1978, Đoàn Xá trở thành "vùng lõm" của huyện Kiến Thụy. Ruộng nương bỏ hoang vì người dân không thiết tha canh tác theo kiểu "đánh trống ghi tên". Thu nhập bình quân chỉ vẻn vẹn 3kg thóc/người/tháng. Đói nghèo bủa vây, từng đoàn người dắt díu nhau rời làng đi xin ăn, đi lang thang khắp nơi. Tiếng thở dài của nông dân trên những thửa ruộng chua mặn đã trở thành nỗi ám ảnh đối với những người đứng đầu xã hồi ấy.

"Hội nghị năm người" tại nhà bà Choạng - Cuộc cách mạng từ bóng tối

Trước tình cảnh nhân dân thiếu đói triền miên, ngày 10/6/1977, một phiên họp bất thường của Ban Thường vụ Đảng ủy xã đã diễn ra tại nhà đồng chí Nguyễn Thị Choạng. Trong gian nhà nhỏ, 5 vị "tiền hiền" của khoán sản phẩm đã đưa ra một quyết định lịch sử, dù lúc đó họ biết mình đang "đùa với lửa":

1. Đ/C Phạm Văn Điệng – Bí thư Đảng ủy

2. Đ/C Đỗ Văn Ảo – Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã

3. Đ/C Phạm Hồng Thưởng – Phó Bí thư, Chủ nhiệm HTX

4. Đ/C Đặng Kim Đé – Phó Chủ nhiệm HTX

5. Đ/C Nguyễn Thị Choạng – Ủy viên Ban Thường vụ

Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để dân có gạo ăn? Câu trả lời duy nhất: Phải giao ruộng cho dân tự làm.
Để giữ bí mật và tránh "sóng gió" chính trị, bước đầu xã chỉ dám bí mật khoán thử 10% diện tích ruộng ở những nơi xa đường cái, khuất tầm mắt cán bộ cấp trên. Thật bất ngờ, ngay vụ mùa năm 1977, những thửa ruộng "khoán chui" ấy cho năng suất cao đột biến, bông lúa nặng trĩu trong niềm vui khôn tả của bà con.
Tiếp nối tinh thần đó, những năm sau, khi ông Phạm Hồng Thưởng lên làm Bí thư và ông Đặng Kim Đé làm Chủ tịch, diện tích khoán tiếp tục được mở rộng. Cánh đồng Đoàn Xá bắt đầu hồi sinh từ những quyết sách "vì dân" đầy dũng cảm đó.

Từ "khoán chui" đến bệ phóng "Chìa khóa vàng"
Sức sống từ Đoàn Xá đã lan tỏa ra toàn Hải Phòng. Ngày 27/6/1980, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng ban hành Nghị quyết 24-NQ/TU về khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động. Đây là cú hích cực lớn từ thực tiễn để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 (năm 1981) và đặc biệt là Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị (năm 1988) – hay còn gọi là "Khoán mười".
Khoán mười thực sự là "chiếc chìa khóa vàng" cởi trói cho sức sản xuất của hàng triệu nông dân Việt Nam. Từ một quốc gia thiếu ăn, Việt Nam đã thần tốc trở thành cường quốc xuất khẩu gạo đứng thứ hai thế giới. Và điểm xuất phát của kỳ tích ấy, không đâu khác chính là từ ý chí của những người con Đoàn Xá năm xưa.

Tri ân những bậc tiền hiền trên đất Kiến Hải hôm nay

Hôm nay, xã Đoàn Xá đã thay tên thành Kiến Hải, nhưng tinh thần "Đoàn Xá anh hùng" vẫn chảy trong huyết quản mỗi người dân. Những bậc tiền bối như ông Điệng, ông Ảo, ông Thưởng, ông Đé, bà Choạng... dù có người đã về với cát bụi, có người đã mái đầu bạc trắng, nhưng tên tuổi của họ sẽ mãi được ghi trong trang sử vàng của ngành nông nghiệp nước nhà.
Họ là những "Bậc hiền tài" đã dùng sự nghiệp và sinh mệnh chính trị của mình để đổi lấy miếng cơm, manh áo cho nhân dân. Di sản mà họ để lại là một tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm ; Một bài học về việc lấy dân làm gốc; Một vùng quê Kiến Hải trù phú với hạ tầng điện, đường, trường, trạm khang trang.
Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trên nền tảng của bản hùng ca "Khoán mười" năm xưa, Đảng bộ và nhân dân xã Kiến Hải hôm nay đang tiếp tục dệt nên những trang sử mới, xây dựng quê hương giàu đẹp, xứng đáng với sự hy sinh và tầm nhìn của các thế hệ đi trước. Đoàn Xá - Kiến Hải mãi là cái nôi của sự đổi mới, là biểu tượng của lòng dân và khát vọng ấm no.

Đặng Thu Hà

Bình luận

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM

                      
                         “Xoan mở hội” mang không gian văn hóa vùng đất Tổ đến gần công chúng trẻ
                      Diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội vào ngày 23/5, sự kiện trải nghiệm văn hóa “Xoan mở hội” đã thu hút đông đảo bạn trẻ tham gia với nhiều...

                         Từ những chuyến đi thực tế đến hành trình kể chuyện hát Xoan bằng góc nhìn trẻ
                      Những chuyến đi tới Phú Thọ, những buổi gặp gỡ nghệ nhân và quá trình ghi nhận tư liệu thực tế đã trở thành điểm khởi đầu cho hành trình...

                         THỔN THỨC NHỮNG VẦN THƠ: “Tiễn dâng Người – Võ Đại tướng”.
                      Lời tòa soạn: Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954 – 7/5/2026) – mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân...

                          Herbalife Việt Nam nhấn mạnh tầm quan trọng của sức khỏe và hạnh phúc của cộng đồng tại cuộc họp Mỹ-ASEAN với các bộ, ban ngành.
                      Hà Nội, ngày 13 đến 17 tháng 4 năm 2026 – Herbalife Việt Nam, với mục tiêu trở thành công ty, cộng đồng và nền tảng, hàng đầu về sức khỏe...

                         CHUYẾN ĐI TRẢI NGHIỆM ĐÁNG NHỚ CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THCS LÊ QUÝ ĐÔN (PHÚ THỌ)
                      Chủ nhật, ngày 19/4/2026, trong tiết trời mát mẻ, Trường THCS Lê Quý Đôn (phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ) đã tổ chức cho học sinh toàn...